Dzieło mistrzów sprzed 38 tys. lat

30 stycznia 2017, 12:40

W zapadniętym schronisku skalnym Abri Blanchard z południowo-wschodniej Francji międzynarodowy zespół antropologów odkrył płaskorzeźbę sprzed ok. 38 tys. lat.



Czarne dziury, początek a nie koniec? Uczeni proponują nowe rewolucyjne podejście

14 marca 2025, 16:05

Czarne dziury od dziesięcioleci fascynują naukowców, pisarzy i zwykłych zjadaczy chleba. Zgodnie z ogólną teorią względności Einsteina, wszystko, co dostaje się do czarnej dziury opada do jej centrum i zostaje tam zniszczone przez gigantyczną grawitację. Centrum to, zwane osobliwością, to nieskończenie mały punkt, w którym przyspieszenie grawitacyjne jest nieskończone. Tam skupia się cała materia czarnej dziury.


Czekolada chroni mózg

6 maja 2010, 11:30

Uczeni z Johns Hopkins University odkryli, że pewien składnik gorzkiej czekolady pomaga chronić mózg przed uszkodzeniem w czasie udaru. Zwiększa on bowiem intensywność sygnałów komórkowych, o których wiadomo, że chronią komórki nerwowe.


Jad ślimaka może okazać się alternatywą dla przeciwbólowych opioidów

21 lutego 2017, 12:23

Conus regius, niewielki ślimak z Morza Karaibskiego, używa trucizny podczas polowania. Być może produkowana przezeń substancja stanie się alternatywą wobec opioidowych środków przeciwbólowych.


Wielkie modele językowe (LLM) generują język podobnie jak ludzie

15 maja 2025, 08:33

Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego i Allen Institute for AI ze zdumieniem zauważyli, że wielkie modele językowe (LLM) – takie jak używane np. przez ChatGPT – generalizują wzorce językowe podobnie jak ludzie, poprzez analogie a nie ścisłe trzymanie się zasad. Badacze postanowili sprawdzić, na ile prawdziwe jest powszechnie panujące przekonanie, że LLM generują swoje wypowiedzi na podstawie obowiązujących zasad, które wydedukował z danych treningowych. Tymczasem okazało się, że – podobnie jak ludzie – modele językowe posługują się przykładami i analogiami podczas tworzenia nieznanych sobie słów.


Przeciwciała w silikonie

Leki na raka lepiej gryzą zza krat

22 maja 2010, 08:34

W istocie wszystkie posiadane leki to na raka silne trucizny, które szkodzą naszym zdrowym komórkom nieco mniej, niż tym chorym. Postęp onkologii to ciągła walka o zwiększenie tej różnicy. Naukowcy zatem zapakowali je do... klatek.


Sparalepis tingi - ryba sprzed ery ryb

9 marca 2017, 14:56

Prehistoryczny gatunek ryby z niezwykłymi łuskami i zębami z formacji Kuanti w południowo-zachodnich Chinach mógł wyewoluować przed tzw. erą ryb.


Dźwiękowa komunikacja między roślinami a zwierzętami

17 lipca 2025, 08:05

Ćmy decydują o tym, gdzie złożyć jaja na podstawie... dźwięków wydawanych przez rośliny – donoszą naukowcy z Uniwersytetu w Tel Awiwie. Okazuje się zatem, że nie tylko rośliny modyfikują swoje zachowanie, odbierając dźwięki wydawane przez owady – o czym pisaliśmy niedawno – ale również zwierzęta reagują na dźwięki wydawane przez rośliny. I podejmują na tej podstawie jedne z najważniejszych decyzji w ich życiu.


Murarze pomogą Ikei?

8 czerwca 2010, 09:46

Wykorzystanie symboli, używanych przez murarzy od tysięcy lat, pomoże zaoszczędzić firmom meblarskim dziesiątki tysięcy dolarów. Tak przynajmniej uważa doktor Jenny Alexander z University of Warwick, która badała system wspomnianych znaków.


Czy się ją kocha, czy nienawidzi, Marmite wpływa na działanie mózgu

5 kwietnia 2017, 10:46

Marmite, smarowidło do chleba będące wyciągiem drożdżowym powstającym jako produkt uboczny przy warzeniu piwa, okazuje się produktem sprzyjającym zdrowiu mózgu. Wg psychologów z Uniwersytetu Yorku, jego codzienne spożycie wydaje się zwiększać poziom pewnego neuroprzekaźnika - kwasu γ-aminomasłowego (GABA). Przyczyną może być wysoka zawartość witaminy B12.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk